Àwọn ìbéèrè tí a sábà máa ń béèrè
Nípa ètò ìdókòwò àpapọ̀ Tí a tẹ̀ jáde: November 23, 2023

Investments and Securities Act (ISA) No. 29 of 2007 (abala 153) túmọ̀ ètò ìdókòwò àpapọ̀ sí “ètò ní irú èyíkéyìí, pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ ìdókòwò tí ó ṣí sílẹ̀, níbi tí a ti pe tàbí fún gbogbo ènìyàn láṣẹ láti fi owó tàbí ohun ìní mìíràn sínú àkójọpọ̀ ìdókòwò, àti pé:

• Olùdókòwò méjì tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ ń kó owó tàbí ohun ìní mìíràn sínú rẹ, wọ́n sì ní ẹ̀tọ́ ìkópa;
• Olùdókòwò ń pín ewu àti àǹfààní ìdókòwò gẹ́gẹ́ bí ìdá ìkópa wọn nínú àkójọpọ̀ ètò náà tàbí ìpìlẹ̀ mìíràn tí ìwé àdéhùn pinnu, ṣùgbọ́n kì í ṣe ètò ìdókòwò àpapọ̀ tí òfin mìíràn fọwọ́ sí.”

Oríṣiríṣi ètò ìdókòwò àpapọ̀:
• Àpò owó ìgbẹ́kẹ̀lé
• Àpò owó ìdàgbàsókè ilé-iṣẹ́ tuntun
• Ilé-iṣẹ́ ìdókòwò tó ṣí sílẹ̀
• Ètò ìdókòwò ilẹ̀ àti ilé
• Àpò owó iṣẹ́ pàtó

Àpò owó ìgbẹ́kẹ̀lé
Ètò àpò owó ìgbẹ́kẹ̀lé ni a ń kó owó kékeré láti ọ̀dọ̀ olùdókòwò kọ̀ọ̀kan jọ láti fi doko sínú ìpín àti ohun èlò ọjà owó. Olùṣàkóso amọ̀ṣẹ́dunjú ló ń ṣe é fún àwọn tó kó owó jọ, tí a ń pè ní oníẹyọ tàbí olùforúkọsí. Oníẹyọ ń gbádùn pínpín ìdókòwò sí onírúurú àti ìṣàkóso amọ̀ṣẹ́dunjú ní owó kékeré.

A ń pín gbogbo àpò owó sí ẹyọ tí iye owó wọn dọ́gba gan-an. Bí ẹyọ kan bá jẹ́ N1.00, ẹni tó doko N100 yóò gba ẹyọ 100. Ilé-iṣẹ́ ìṣàkóso ń doko owó náà sínú ìwé ẹ̀rí ìdókòwò tó ní ìwọ̀n ìgbẹ́kẹ̀lé gíga fún àwọn oníẹyọ.

Oríṣiríṣi ètò àpò owó ìgbẹ́kẹ̀lé méjì ló wà:

Tó ṣí sílẹ̀
Àpò owó yìí ń dá ẹyọ tuntun, tú wọn jáde, ó sì ń gba ẹyọ padà lẹ́yìn ìfilọ́lẹ̀ gbogbogbò àkọ́kọ́. Iye sinmi lórí Iye Ohun Ìní Àwọ̀n (NAV), ìyẹn gbogbo ohun ìní àpò owó dín gbèsè kù ní ọjọ́ rírà tàbí ìsanpadà.

Tó ti pa dé
Nínú àpò owó tó ti pa dé, kò sí ìtújáde ẹyọ tuntun tàbí gbígba ẹyọ padà. A sábà ń fi sí ọjà ìpín fún òwò, agbára ìpèsè àti ìbéèrè sì ni ń pinnu iye rẹ. Oníẹyọ tó fẹ́ yọ owó rẹ gbọdọ̀ gba alátàáro ìpín rẹ lọ.

Àwọn ìwé àdéhùn ìgbẹ́kẹ̀lé

Ìwé àdéhùn ìgbẹ́kẹ̀lé jẹ́ àdéhùn láàárín olùṣàkóso àpò owó àti olùtọ́jú ìgbẹ́kẹ̀lé. Ó ń darí ìṣàkóso ètò náà nípa ṣíṣe ẹ̀tọ́, ojúṣe, àfojúsùn ìdókòwò, ìlànà, ibi ìdókòwò àti gbogbo àlàyé tó yẹ kedere.

Àwọn ẹgbẹ́ pàtàkì nínú ètò àpò owó ìgbẹ́kẹ̀lé
• Olùṣàkóso àpò owó
• Olùtọ́jú ìgbẹ́kẹ̀lé
• Olùtọ́jú ohun ìní
• Olùtọ́jú àkọsílẹ̀ onípín

Àǹfààní ètò àpò owó ìgbẹ́kẹ̀lé
• Fífi ọjà olú-owó Nàìjíríà jinlẹ̀ sí i
• Mímú iṣẹ́ ọjà olú-owó dé ọ̀dọ̀ ará ìlú ìpìlẹ̀
• Ríràn wá lọ́wọ́ láti kó owó àwọn olùdókòwò oríṣiríṣi jọ fún ìdókòwò
• Gbigba ilé-iṣẹ́ àdáni kékeré níyànjú láti lo owó ọjà olú-owó fún ìdókòwò gígùn, tó ṣe pàtàkì fún ìfẹ̀sí òwò wọn àti ọrọ̀ ajé lẹ́yìn náà
• Èrè/owó wọlé, ìlọsíwájú iye olú-owó àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ
• Fífún olùdókòwò kékeré ní ìṣàkóso amọ̀ṣẹ́dunjú fún owó wọn

Olú-owó ìdàgbàsókè ilé-iṣẹ́ tuntun
Ó jẹ́ ìnáwó ìpele àkọ́kọ́ fún ilé-iṣẹ́ tuntun àti ọ̀dọ́ tó fẹ́ dàgbà yára. A túmọ̀ rẹ sí iṣẹ́ wíwá èrè tí oníṣòwò ṣe pẹ̀lú èrò pàtàkì láti pèsè owó tí kò sí ní ọ̀nà mìíràn fún òwò tuntun àti tó ń dàgbà, láti rí èrè ní àkókò gígùn.

Kí àpò owó ìdàgbàsókè ilé-iṣẹ́ tuntun tó wà, àwọn wọ̀nyí gbọdọ̀ wà:

• Àwọn tó lè gba ewu, tí wọ́n múra láti doko sínú àpò owó náà, kí wọ́n sì dúró de èrè gígùn dípò èrè kúkúrú (olùpèsè olú-owó ìdàgbàsókè).
• Ilé-iṣẹ́ olú-owó ìdàgbàsókè gbọdọ̀ wà láti gba owó àwọn tó ń gba ewu, kí ó sì fún wọn ní ìpín pẹ̀lú ìlérí èrè gíga ní ọjọ́ iwájú.
• Òwò tuntun tàbí ọ̀dọ́ tó ṣeé ṣe gbọdọ̀ wà tí ilé-iṣẹ́ olú-owó lè fi apá olú-owó ìpín rẹ sínú.
• Oníṣòwò tó ní òwò rere tó ń fẹ́ olú-owó ìfẹ̀sí gbọdọ̀ wà.

Ìlànà iṣẹ́ olú-owó ìdàgbàsókè ní:
• Kíkó owó jọ
• Ìṣàn owó gidi/ìdókòwò
• Àbójútó/fífi iye kún un
• Ìpele yíyọ kúrò.

Orísun àpò owó ìdàgbàsókè ilé-iṣẹ́ tuntun
• Àjọ olùdókòwò, bíi àpò owó ìfẹ̀yìntì, ilé ìṣeduro, àjọ àánú àti àpò owó yunifásítì tí amọ̀ṣẹ́dunjú ń ṣàkóso.
• Ẹni ọlọ́rọ̀ nínú àwùjọ òwò tó ń gba ewu gidigidi, tó sì ní ọgbọ́n láti yan òwò rere tó ní àǹfààní ńlá.
• Ilé-iṣẹ́ tí a dá sílẹ̀ láti náwó fún òwò tuntun tí kò lè rí owó báńkì nítorí kò ní ohun ìdúró àti ìtàn àṣeyọrí tó wùni.

Àǹfààní ìnáwó olú-owó ìdàgbàsókè ilé-iṣẹ́ tuntun
• Ó ń pèsè owó ìbẹ̀rẹ̀ fún ilé-iṣẹ́ tuntun, kí oníṣòwò lè dé ipò òwò tó lè máa lọ kí ó tó rí ìnáwó báńkì.
• Ó ń pèsè olú-owó ewu fún ilé-iṣẹ́ tó wà láti ṣètìlẹ́yìn nígbà ìdàgbàsókè yára tàbí mú ọjà tuntun wọ ọjà.
• Ó ń fi kún GNP/GDP ọrọ̀ ajé nípasẹ̀ fífi ìṣelọpọ pọ̀.
• Ó ń dá iṣẹ́ sílẹ̀.
• Ó ń jẹ́ kí ilé-iṣẹ́ rí ìdínkù owó-orí.
• Ó ń ran ìyípadà ìmọ̀ ẹ̀rọ lọ́wọ́.
• Ó ń mú iṣẹ́ ọjà ìpín pọ̀ nípasẹ̀ rírà ìpín láti ọ̀dọ̀ onípín tó wà, èyí ń gbé ìdàgbàsókè ọjà olú-owó lárugẹ.
• Ó ń pèsè olú-owó fún ìdapọ̀ àti gbígba ilé-iṣẹ́.

Ìṣòro olú-owó ìdàgbàsókè ilé-iṣẹ́ tuntun ní Nàìjíríà
• Àìtó owó.
• Ìṣòro dídámọ̀ ìmọ̀ ẹ̀rọ abẹ́lé tuntun tó yẹ àti ibi ìdókòwò.
• Àìsí ètò tó ṣe kedere.
• Ìdíje láti ọ̀dọ̀ àṣàyàn ìdókòwò mìíràn tó wùni.
• Àìsí olùṣàkóso tó ní ìwé ẹ̀rí àti ìrírí.
• Àìsí agbára ìmọ̀ ẹ̀rọ.
• Ìṣòro amáyédẹrùn ní ọkọ̀, ọ̀nà rere, iná mànàmáná, ìlera, ìbánisọ̀rọ̀ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.

Ètò àpò owó ìgbẹ́kẹ̀lé ìdókòwò ilẹ̀ àti ilé (REITS)
REITS jẹ́ ètò ìdókòwò àpapọ̀ tó ń lo owó tí àwọn olùdókòwò/oníẹyọ kó jọ láti doko tààrà sínú ohun ìní ilẹ̀ àti ilé, àti ohun tó ní í ṣe pẹ̀lú wọn, tí ń mú owó wọlé; ó ń rà, dì mú àti ṣàkóso wọn.