Ìtọ́nisọ́nà Ìṣàkóso Ilé-iṣẹ́ ti SEC àti Fọ́ọ̀mù 01 Tí A Ṣàtúnṣe Sí Tí a tẹ̀ jáde: October 10, 2020

ÀWỌN ÌTỌ́NISỌ́NÀ ÌṢÀKÓSO ILÉ-IṢẸ́

Ìgbìmọ̀ Ìròyìn Ìṣúná Nàìjíríà gbé Ìlànà Ìṣàkóso Ilé-iṣẹ́ Nàìjíríà (NCCG) jáde ní 2018, tí ó rọ́pò gbogbo àwọn kóòdù ìṣàkóso ilé-iṣẹ́ ẹ̀ka kọ̀ọ̀kan tó ti wà ní Nàìjíríà. Lẹ́yìn náà, Securities and Exchange Commission ṣe àgbékalẹ̀ Àwọn Ìtọ́nisọ́nà Ìṣàkóso Ilé-iṣẹ́ SEC (SCGG). Gbogbo àwọn ilé-iṣẹ́ tí ó ṣí sí ìdókòwò gbogbo ènìyàn gbọ́dọ̀ tẹ̀lé àwọn ìpèsè NCCG àti SCGG.

Ìlànà Ìṣàkóso Ilé-iṣẹ́ Nàìjíríà (NCCG) 2018 kan gbogbo ẹ̀ka ọrọ̀-ajé. Síbẹ̀, nítorí àbùdá pàtó Ọjà Olú-owó, SEC ń gbé àwọn ìṣe àfikún tí a ń gba níyànjú jáde gẹ́gẹ́ bí ìtọ́nisọ́nà; ọ̀pọ̀ wọn wá láti Ìlànà SEC fún Ìṣàkóso Àwọn Ilé-iṣẹ́ Tí Ó Ṣí Sí Ìdókòwò Gbogbo Ènìyàn ní Nàìjíríà ti 2011. A gbà pé àwọn ìtọ́nisọ́nà wọ̀nyí yóò mú àwọn ìlànà ṣíṣí àlàyé payá, jíjíhìn, àti ìṣàkóso ilé-iṣẹ́ tó dára ga sí i, láì dí iṣẹ́-òwò àti ìmúdàgbàsókè tuntun lọ́wọ́ láìní ìdí.

A ṣètò àwọn ìtọ́nisọ́nà wọ̀nyí gẹ́gẹ́ bí àwọn ìlànà pàtàkì Ìlànà Ìṣàkóso Ilé-iṣẹ́ Nàìjíríà 2018 ṣe wà.

Gbogbo àwọn ilé-iṣẹ́ tí ó ṣí sí ìdókòwò gbogbo ènìyàn gbọ́dọ̀ tẹ̀lé àwọn ìbéèrè Ìlànà Ìṣàkóso Ilé-iṣẹ́ Nàìjíríà 2018 àti Àwọn Ìtọ́nisọ́nà Ìṣàkóso Ilé-iṣẹ́ SEC dandan.

Àwọn ìtọ́nisọ́nà náà ni wọ̀nyí;

Ìtọ́nisọ́nà 1 – ÌṢÈTÒ ÀTI ÌKÓPỌ̀ ÌGBÌMỌ̀ ÀWỌN OLÙDARÍ

Iye àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Ìgbìmọ̀ Àwọn Olùdarí kò gbọ́dọ̀ kere ju márùn-ún (5) lọ.

Ìtọ́nisọ́nà 2 – ÌJẸ́ OLÙDARÍ LÁÀÁRÍN ẸBÍ KAN NÁÀ ÀTI LÓRÍ ÌGBÌMỌ̀ Ọ̀PỌ̀ ILÉ-IṢẸ́

2.1. Láti dáàbò bo òmìnira Ìgbìmọ̀ Àwọn Olùdarí, kò gbọ́dọ̀ sí ju ọmọ ẹbí kan náà méjì lórí ìgbìmọ̀ ilé-iṣẹ́ tí ó ṣí sí ìdókòwò gbogbo ènìyàn ní àkókò kan náà.

2.2. Láti dáàbò bo àìṣojúsàájú àti òmìnira Ìgbìmọ̀ Àwọn Olùdarí, ó yẹ kí a dín jíjẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ lórí ìgbìmọ̀ ilé-iṣẹ́ méjì tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ kù. Ṣùgbọ́n níbi tí ó bá máa fa ìkọlù àǹfààní, bí jíjẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ ìgbìmọ̀ àwọn ilé-iṣẹ́ tó ń díje, a kò gbọ́dọ̀ gba á láàyè.

Ìtọ́nisọ́nà 3 – ÀWỌN ALÁṢẸ ÌGBÌMỌ̀ ÀWỌN OLÙDARÍ

Ó yẹ kí a fi àwọn ìwé ìpàdé Ìgbìmọ̀ Àwọn Olùdarí sílẹ̀ fún ọmọ ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan ó kéré tán ọ̀sẹ̀ kan ṣáájú ọjọ́ ìpàdé Ìgbìmọ̀ tàbí ìgbìmọ̀ kékeré rẹ̀.

Ìtọ́nisọ́nà 4 – ÀWỌN OLÙDARÍ OLÓMINIRA TÍ KÌ Í ṢE ALÁṢẸ

4.1. Gbogbo ilé-iṣẹ́ tí ó ṣí sí ìdókòwò gbogbo ènìyàn gbọ́dọ̀ ní ó kéré tán Olùdarí Olómìnira kan lórí Ìgbìmọ̀ rẹ̀.

4.2. Olùdarí Olómìnira:

1. Kò gbọ́dọ̀ jẹ́ alábàáṣiṣẹ́ tàbí olùdarí nínú ilé-iṣẹ́ àyẹ̀wò ìṣúná tí òfin yàn fún ilé-iṣẹ́ náà, ilé-iṣẹ́ àyẹ̀wò ìṣúná inú, ilé-iṣẹ́ òfin, tàbí ilé-iṣẹ́ ìmọ̀ràn mìíràn tí ó ní ìbáṣepọ̀ pàtàkì pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ náà; tàbí
2. Kò gbọdọ̀ ti jẹ́ alábàáṣiṣẹ́ tàbí aláṣẹ ní irú ilé-iṣẹ́ bẹ́ẹ̀ ní gbogbo ọdún ìṣúná mẹ́ta tó ṣáájú yíyàn rẹ̀.

Ìtọ́nisọ́nà 5 – YÍYÀN OLÙDARÍ ÀTI ÌṢÀKÓSO

Ìgbìmọ̀ Yíyàn Olùdarí àti Ìṣàkóso gbọ́dọ̀ ṣe àwọn wọ̀nyí:

1. Ṣàyẹ̀wò iṣẹ́ àti bí àwọn Ìgbìmọ̀ Àwọn Olùdarí ilé-iṣẹ́ abẹ́ ṣe múnádóko lọ́dọọdún níbi tí ó bá yẹ;
2. Pèsè àpèjúwe iṣẹ́ fún ipò Alága, títí kan àyẹ̀wò àkókò tí olùdíje gbọ́dọ̀ fi sí iṣẹ́ náà; àti

• Ṣe àfikún sí ìròyìn ọdọọdún ilé-iṣẹ́ nípa owó ẹ̀san àwọn Olùdarí.

Ìtọ́nisọ́nà 6 – ÌGBÌMỌ̀ ÀYẸ̀WÒ ÌṢÚNÁ

Nígbà tí ó bá pọndandan, Ìgbìmọ̀ náà lè gba ìmọ̀ràn amọ̀jọ̀ṣe láti òde.

Ìtọ́nisọ́nà 7 – ÌGBÌMỌ̀ ÌṢÀKÓSO EWU

CEO/MD, àwọn Olùdarí Aláṣẹ, àti Olórí Ẹ̀ka Àyẹ̀wò Ìṣúná Inú gbọ́dọ̀ wà ní àwọn ìpàdé Ìgbìmọ̀ Ìṣàkóso Ewu.

Ìtọ́nisọ́nà 8 – YÍYÀN SÍ ÌGBÌMỌ̀ ÀWỌN OLÙDARÍ

8.1. Ní yíyàn ẹni sí Ìgbìmọ̀ Àwọn Olùdarí, ó yẹ kí a fi ìkọlù àǹfààní gidi tàbí tó ṣeé ṣe hàn fún àwọn onípín, títí kan bóyá ẹni tí a dábàá ń jẹ́ olùdarí lórí ìgbìmọ̀ ilé-iṣẹ́ mìíràn.

8.2. Àwọn ìwé yíyàn sí ipò yẹ kí ó sọ àwọn wọ̀nyí:

1. Àkótán ẹ̀tọ́ Olùdarí;
2. Ètò àyẹ̀wò Olùdarí tí ilé-iṣẹ́ ń lò, àti

• Àwọn ojúṣe mìíràn lábẹ́ àdéhùn.

Ìtọ́nisọ́nà 9 – ÀYẸ̀WÒ ÌGBÌMỌ̀ ÀWỌN OLÙDARÍ

Alága gbọ́dọ̀ ṣàbójútó àyẹ̀wò iṣẹ́ CEO lọ́dọọdún. CEO/MD gbọ́dọ̀ tún ṣe àyẹ̀wò iṣẹ́ àwọn Olùdarí Aláṣẹ lọ́dọọdún ní ìbámu pẹ̀lú àwọn ìlànà tàbí àwọn àmì ìṣe iṣẹ́ tí a ti fohùn ṣọ̀kan lórí.

Ìtọ́nisọ́nà 10 – OWÓ Ẹ̀SAN

10.1. Ìlànà owó ẹ̀san yẹ kí ó ṣàlàyé ìlànà fún ṣíṣe ìpinnu iye owó ẹ̀san àwọn Olùdarí Aláṣẹ àti àwọn Olùdarí Tí Kì Í Ṣe Aláṣẹ, pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ àwọn agbani-nímọ̀ràn láti òde bí ó bá pọndandan.

10.2. Ìgbìmọ̀ Àwọn Olùdarí gbọ́dọ̀ fọwọ́ sí owó ẹ̀san Olùdarí Aláṣẹ kọ̀ọ̀kan, títí kan CEO, lọ́tọ̀ọ̀tọ̀, ní fífi bí ọgbọ́n àti ìrírí ẹni náà ṣe ṣe pàtàkì sí ilé-iṣẹ́ ní àkókò náà sí ìṣírò.

10.3 Níbi tí àṣàyàn láti ra ìpín bá jẹ́:

1. apá owó ẹ̀san Olùdarí Aláṣẹ, Ìgbìmọ̀ gbọ́dọ̀ rí i dájú pé a kò ta wọ́n ní ìdínkù iye àfi pẹ̀lú àṣẹ SEC. A kò gbọ́dọ̀ lè lo irú owó ẹ̀san tí a dá dúró bẹ́ẹ̀ títí ọdún kan lẹ́yìn tí àkókò tó kéré jù fún jíjẹ́ olùdarí bá parí; àti
2. apá owó ẹ̀san fún àwọn Olùdarí, ó yẹ kí a ṣètò ààlà rẹ̀ ní ọdún ìṣúná kọ̀ọ̀kan, kí ìpàdé gbogbogbò àwọn onípín sì fọwọ́ sí i.
   • Àwọn ilé-iṣẹ́ gbọ́dọ̀ fi àlàyé àwọn ìpín ilé-iṣẹ́ tí gbogbo Olùdarí ní hàn nínú ìròyìn ọdọọdún wọn, títí kan ní ìṣírò bí a bá yí àwọn ohun èlò tó ṣeé yí padà sí ìpín (“if-converted”). Àlàyé yìí gbọ́dọ̀ tún ní àwọn ìnípín tí a ní nípasẹ̀ ẹlòmíràn.
   • Gbogbo àwọn Olùdarí gbọ́dọ̀ fi ìnípín wọn hàn, bóyá wọ́n ní i fún ara wọn tàbí gẹ́gẹ́ bí ẹni tí a fi ojúṣe ìtọ́jú dukia lé lọ́wọ́, nínú ilé-iṣẹ́ tí ó ṣí sí ìdókòwò gbogbo ènìyàn tí a ń dábàá yíyàn wọn sí gẹ́gẹ́ bí Olùdarí, kí yíyàn wọn tó wáyé.
   • Ìgbìmọ̀ Àwọn Olùdarí gbọ́dọ̀ máa ṣe àyẹ̀wò láàárín àwọn ẹlẹgbẹ́ nípa owó ẹ̀san àti iye rẹ̀ ní ìgbàdé-ìgbà, láti rí i dájú pé ilé-iṣẹ́ náà ṣì lè bá àwọn mìíràn díje.

Ìtọ́nisọ́nà 11 – IṢẸ́ ÀYẸ̀WÒ ÌṢÚNÁ INÚ

Ètò àyẹ̀wò ìṣúná inú ọdọọdún tó dá lórí ewu gbọ́dọ̀:

1. bo onírúurú ewu tí ilé-iṣẹ́ ń dojú kọ, kí ó sì so wọ́n mọ́ ètò ìṣàkóso ewu; ii. dá àwọn ẹ̀ka àyẹ̀wò tó yẹ kí a fi sí ipò àkọ́kọ́ àti àwọn ẹ̀ka tó ń halẹ̀ mọ́ ilé-iṣẹ́ jù lọ;

• fi hàn bí a ṣe máa pèsè ìdánilójú lórí ìlànà ìṣàkóso ewu ilé-iṣẹ́; àti

1. fi àwọn ohun àmúlò àti ọgbọ́n tí ó wà tàbí tí a nílò láti mú ètò náà ṣẹ hàn.

Ìtọ́nisọ́nà 12 – ÌWÀ IṢẸ́-ÒWÒ ÀTI ÌLÀNÀ ÌWÀ

Àwọn Olùdarí, Ìṣàkóso àti àwọn òṣìṣẹ́ mìíràn ní ojúṣe láti tẹ̀lé àwọn ìlànà Ìlànà Ìwà Ìṣòwò àti Ìwà Rere ní gbogbo ìgbà, títí kan láti:

1. dáàbò bo àwọn dukia ilé-iṣẹ́, kí wọ́n sì rí i pé a ń lò wọ́n lọ́nà tó múnádóko fún àwọn ìdí iṣẹ́-òwò tó bófin mu;
2. ṣe àwọn ìbéèrè tó bójú mu láti rí i dájú pé ilé-iṣẹ́ ń ṣiṣẹ́ lọ́nà tó múnádóko, tó ń mú ète ṣẹ, tó sì bófin mu, láti lè dé àwọn àfojúsùn rẹ̀;

• má ṣe hu ìwà tó lè ba orúkọ ilé-iṣẹ́ jẹ́, kí wọ́n sì gba gbogbo òṣìṣẹ́ níyànjú láti bá àwọn oníbàárà, àwọn olùpèsè, àwọn olùdíje àti àwọn òṣìṣẹ́ mìíràn ṣe ìṣòwò ní òdodo;

1. má ṣe lo dukia ilé-iṣẹ́ fún àǹfààní ara wọn tàbí láti bá ilé-iṣẹ́ náà díje;
2. pa àlàyé tí wọ́n gba nígbà tí wọ́n ń ṣe ojúṣe wọn mọ́ ní ìkọ̀kọ̀; irú àlàyé bẹ́ẹ̀ jẹ́ dukia ilé-iṣẹ́ tí wọ́n ti rí i, kò sì yẹ kí wọ́n sọ ọ́ jáde tàbí jẹ́ kí ẹlòmíràn sọ ọ́ jáde, àfi tí ẹni tí ó pèsè àlàyé náà bá fún ni láṣẹ tàbí tí òfin bá béèrè bẹ́ẹ̀.

Ìtọ́nisọ́nà 13 – ÌDÚRÓṢINṢIN

13.1. Àwọn ilé-iṣẹ́ gbọ́dọ̀ mọ̀ pé ìwà ìbàjẹ́ jẹ́ ewu ńlá sí iṣẹ́-òwò àti ìdàgbàsókè orílẹ̀-èdè, nítorí náà ó jẹ́ ọ̀ràn ìdúróṣinṣin fún àwọn ilé-iṣẹ́ ní Nàìjíríà.

13.2. Àwọn ilé-iṣẹ́, Ìgbìmọ̀ Àwọn Olùdarí àti Olùdarí kọ̀ọ̀kan gbọ́dọ̀ farajìn sí ìṣòwò tó ṣí síta àti sí dídá àṣà ìṣòtítọ́ àti àìfaradà rárá fún ìwà ìbàjẹ́ àti àwọn ìṣe ìbàjẹ́ sílẹ̀.

Ìtọ́nisọ́nà 14 – ÌFÌHÀN ÀLÀYÉ

Láti gbé ìṣàkóso ilé-iṣẹ́ tó dára lárugẹ, àwọn ilé-iṣẹ́ gbọ́dọ̀ máa fi àlàyé sí i hàn ju àwọn ìbéèrè òfin nínú CAMA lọ.

ÌTANRÀN FÚN ÀÌTẸ̀LÉ ÌLÀNÀ ÌṢÀKÓSO ILÉ-IṢẸ́ NÀÌJÍRÍÀ (NCCG) ÀTI ÀWỌN ÌTỌ́NISỌ́NÀ ÌṢÀKÓSO ILÉ-IṢẸ́ SEC.

Ilé-iṣẹ́ tàbí ẹgbẹ́ èyíkéyìí tí ó bá rú àwọn ìpèsè Ìlànà Ìṣàkóso Ilé-iṣẹ́ Nàìjíríà àti Àwọn Ìtọ́nisọ́nà Ìṣàkóso Ilé-iṣẹ́ SEC yóò wà lábẹ́ ìtanràn N500,000.00 ní ìgbà àkọ́kọ́, àti owó àfikún N5, 000.00 fún ọjọ́ kọ̀ọ̀kan tí ìrúfin náà bá ń bá a lọ, àti/tàbí ìjìyà mìíràn èyíkéyìí tí Ìgbìmọ̀ náà bá rí pé ó yẹ fún ipò náà.