Sanarwa kan Kadarorin Dijital, Rarrabuwarsu da Tsarin Kula da Su An wallafa: September 14, 2020
GABATARWA
Tayin kadarorin dijital na samar wa jama'ar masu zuba jari wasu hanyoyin zuba jari daban. Saboda haka, yana da muhimmanci a tabbatar ana gudanar da irin waɗannan tayin ta hanyar da ta dace da kare masu zuba jari, muradun jama'a, amincin kasuwa da bayyananniyar mu'amala. Babbar manufar tsara ƙa'idoji ba ita ce hana fasaha ko dakile ƙirƙire-ƙirƙire ba, sai dai kafa ƙa'idojin da ke ƙarfafa ayyuka na ɗa'a, waɗanda za su taimaka wajen samar da kasuwa mai adalci da inganci.
Sashe na 13 na Investment and Securities Act, 2007 ya bai wa Hukumar, a matsayinta na babbar mai kula da kasuwar babban jari ta Najeriya, ikon tsara ayyukan zuba jari da cinikin takardun jari a Najeriya. Bisa wannan iko, SEC ta amince da manufa mai sassa uku wajen tsara ƙirƙire-ƙirƙire, wadda ta ginu kan tsaro, ƙara zurfin kasuwa da samar da mafita ga matsaloli. Wannan manufa za ta jagoranci dabarunta, ƙa'idojinta da hulɗarta da masu ƙirƙire-ƙirƙire da ke neman halaccin doka da dacewa a kasuwa.
Saboda haka, SEC za ta sanya wa zuba jari a alamomin kirifto ko kuɗaɗen kirifto ƙa'idoji idan yanayin jarin ya sa ana ɗaukar ma'amalar a matsayin cinikin takardun jari.
WAƊANNE ABUBUWA ZA A SANYA WA ƘA'IDOJI?
- Matsayin Hukumar shi ne cewa kadarorin crypto na kama-da-wane takardun jari ne, sai dai idan an tabbatar da akasin haka. Saboda haka, nauyin tabbatar da cewa kadarorin crypto da ake shirin bayarwa ba takardun jari ba ne, don haka ba sa ƙarƙashin ikon SEC, yana kan mai fitar da su ko mai ɗaukar nauyinsu.
- Ana sa ran masu fitarwa ko masu ɗaukar nauyi su cika nauyin tabbatar da cewa kadarorin kama-da-wane ba takardun jari ba ne ta hanyar gabatar da takardun tantancewa na farko. Amma idan Hukumar ta gano cewa kadarorin kama-da-wane takardun jari ne da gaske (kuma ba an tsara su ne kawai don bayarwa ta dandamalin tara kuɗi daga jama'a ko wasu hanyoyin da aka ware daga ƙa'ida ba), to dole ne mai fitarwa ko mai ɗaukar nauyi ya yi rajistar kadarorin dijital.
- Saboda haka, rajistar kadarorin kama-da-wane za ta bi matakai biyu: gabatar da takardun tantancewa na farko don cika nauyin tabbatarwa, sannan gabatar da takardun rajista na ainihi, ko dai kai tsaye daga mai fitarwa ko mai ɗaukar nauyi, ko idan ba a cika nauyin tabbatarwar ba.
- Haka kuma, duk Tayin Alamomin Kadarorin Dijital (DATOs), Tayin Farko na Kuɗaɗen Kirifto (ICOs), Tayin Farko na Alamomin Kuɗaɗen Kirifto Masu Wakiltar Takardun Jari (ICOs) da sauran tayin kadarorin dijital bisa Blockchain da ake yi a Najeriya, ko daga masu fitarwa ko masu ɗaukar nauyi 'yan Najeriya, ko daga masu fitarwa na waje da ke nufin masu zuba jari a Najeriya, za su kasance ƙarƙashin ƙa'idojin Hukumar. Tayin kadarorin dijital da suka riga suka wanzu kafin aiwatar da Jagororin Kula da Ƙa’idoji za su sami watanni uku (3) don gabatar da takardun tantancewa na farko ko takardun rajista na ainihi, gwargwadon hali.
SU WAYE ZA A SANYA WA ƘA'IDOJI?
- Duk wani mutum ko kamfani da ayyukansa suka shafi wani ɓangare na ayyukan Blockchain da na kadarorin dijital na kama-da-wane dole ne ya yi rajista da Hukumar; saboda haka, zai kasance ƙarƙashin ƙa'idojin da ta fitar. Waɗannan ayyuka sun haɗa da, amma ba su taƙaita ga, karɓa, isarwa da aiwatar da umarni a madadin wasu, yin ciniki da kuɗin kansa, sarrafa jakar zuba jari, ba da shawarar zuba jari, da ayyukan ajiya ko wakilci.
- Masu fitarwa ko masu ɗaukar nauyin kadarorin dijital na kama-da-wane (sabbin kamfanoni ko kamfanonin da ke aiki) za su bi ƙa'idojin Hukumar. Hukumar na iya buƙatar masu fitarwa ko masu ɗaukar nauyi na ƙasashen waje ko waɗanda ba mazauna Najeriya ba su kafa reshe a Najeriya. Sai dai Hukumar za ta amince da masu fitarwa ko masu ɗaukar nauyi na waje idan akwai yarjejeniya ta juna tsakanin Najeriya da ƙasar da suka fito.
- Za a kuma ba da matsayin amincewa idan ƙasar mai fitarwa ko mai ɗaukar nauyi na waje memba ce ta Ƙungiyar Hukumomin Kula da Takardun Jari ta Duniya (IOSCO).
Don waɗannan dalilai, Hukumar ta amince da waɗannan ma'anoni game da
kadarorin crypto na kama-da-wane:
“Kadara ta Kirifto” na nufin wakilcin ƙima a tsarin dijital wanda za a iya cinikinsa ta dijital kuma
yana aiki a matsayin (1) hanyar musaya; da/ko (2) ma'aunin lissafi; da/ko (3)
ma'ajiyar ƙima, amma ba shi da matsayin kuɗin doka a kowace ƙasa. Ba wata ƙasa ce ke fitar da “Kadara ta Kirifto” ko ta ba da garantinsa ba; yana cika ayyukan da aka ambata ne kawai bisa yarjejeniya tsakanin masu amfani da shi, kuma ya bambanta da kuɗin gwamnati da kuɗin lantarki.”
SEC na rarraba waɗannan kadarori ko kayayyakin dijital na kama-da-wane kamar haka:
| S/N | KADARAR DIJITAL TA KAMA-DA-WANE | YADDA AKE KULA DA ITA |
|---|---|---|
| 1. | Kadara ta Kirifto — misali, kuɗin kama-da-wane wanda ba kuɗin gwamnati ba. | Ana ɗaukar su a matsayin kayayyakin ciniki idan ana cinikinsu a Kasuwar Musayar Zuba Jari da Aka Amince da Ita da/ko an fitar da su a matsayin jari. Za su kasance ƙarƙashin Sashe na E na Dokoki da Ƙa’idojin SEC, da sauran sassan da suka dace, da kuma ƙa'idojin da za a fitar nan gaba. |
| 2. | Alamomin Samun Amfani ko “Alamomin da Ba Takardun Jari Ba” (misali, token na kama-da-wane). Waɗannan token ɗin suna ba masu amfani damar samun samfur da/ko sabis ne kawai. | Ana ɗaukar su a matsayin kayayyakin ciniki. Sai dai cinikin nan-take da ma'amaloli da suka shafi Alamomin Samun Amfani ba sa ƙarƙashin ikon SEC, sai idan an yi su a Kasuwar Musayar Zuba Jari da Aka Amince da Ita; a wannan yanayi, za su kasance ƙarƙashin Sashe na E na Dokoki da Ƙa’idojin SEC da sauran sassan da suka dace, har da ƙa'idojin da za a fitar nan gaba. |
| 3. | Alamomin da Ke Wakiltar Takardun Jari (misali, token na kama-da-wane masu siffofin takardun jari). Suna wakiltar kadarori kamar hannun jari a kadarori na zahiri, kamfanoni ko hanyoyin samun kuɗi, ko haƙƙin samun rabon riba ko kuɗin ruwa. Ta fuskar aikin tattalin arziki, waɗannan token sun yi kama da hannun jari, takardun bashi da makamantansu. | Ana ɗaukar su a matsayin Takardun Jari bisa SASHE NA XVIII (315) na ISA, “ma’anar Takardun Jari”. Duk ayyukan hidimar kuɗi da suka shafi Alamomin da Ke Wakiltar Takardun Jari, kamar gudanar da kasuwannin farko ko na biyu, mu'amala da su, cinikinsu, kula da jarin da aka zuba a cikinsu ko ba da shawara a kansu, za su bi ƙa'idojin da suka dace. Masu shiga tsakani a kasuwa da masu gudanar da kasuwa da ke mu'amala da Alamomin da Ke Wakiltar Takardun Jari ko kula da jarin da aka zuba a cikinsu dole ne su yi rajista ko su sami amincewar SEC a matsayin CMOs, Kasuwannin Musayar Zuba Jari da Aka Amince da Su ko Cibiyoyin Daidaita Ma’amalolin Ciniki da Aka Amince da Su, gwargwadon abin da ya dace. |
| 4. | Kayayyakin da Darajarsu ta Dogara ga Wata Kadara da Asusun Zuba Jari na Haɗin Gwiwa na Kadarorin Crypto, Alamomin da Ke Wakiltar Takardun Jari da Alamomin Samun Amfani | Ana sanya musu ƙa'idoji a matsayin Takamaiman Zuba Jari da Aka Ƙayyade a ƙarƙashin ISA & Dokoki da Ƙa’idojin SEC. Masu shiga tsakani a kasuwa da masu gudanar da kasuwa da ke cinikin irin waɗannan Kayayyakin da Darajarsu ta Dogara ga Wata Kadara da Asusun Zuba Jari na Haɗin Gwiwa dole ne su yi rajista ko su sami amincewar SEC. |