Su Wane
Ne Mu An wallafa: December 22, 2025

Hukumar Kula da Takardun Jari da Musayarsu (SEC) ita ce babbar hukumar sa ido kan kasuwar jari ta Najeriya. An kafa ta a 1979, kuma tana aiki a ƙarƙashin Investments and Securities Act (ISA) na 2007.

Babbar manufar SEC ita ce kare masu zuba jari, tabbatar da kasuwanni masu adalci da inganci, da kiyaye amincin kasuwar jari ta Najeriya. Tana cimma hakan ta hanyar kula da nau'ikan masu shiga kasuwa, ciki har da kasuwannin musayar takardun jari, kamfanonin zuba jari, da kamfanonin jama'a masu fitar da takardun jari. SEC tana kuma kafa ƙa'idoji da matakan aiki ga kasuwar tare da sa ido kan bin su.

Manufarmu

Bunƙasa da sa ido kan kasuwar jari mai kuzari, adalci, bayyana gaskiya da inganci, domin ba da gudummawa ga bunƙasar tattalin arzikin ƙasa.

Burinmu

Zama babbar hukumar sa ido kan kasuwar jari a Afirka.

Muhimman ɗabi'unmu

Ɗabi'unmu su ne ginshiƙin Hukumar, suna jagorantar kowace shawara da mataki da muke ɗauka. Muna ɗora wa kanmu mafi girman matakan:

• Kyakkyawan shugabanci: Riƙe ƙa'idojin kyakkyawan shugabanci.
• Adalci: Tabbatar da daidaitattun damammaki da sakamako ga duk masu shiga kasuwa.
• Aminci: Yin aiki da cikakkiyar gaskiya da bayyana abubuwa a sarari.
• Nagarta: Yin ƙoƙarin ci gaba da ingantawa da nuna nagarta a dukkan ayyukanmu.
• Aminci ga aiki: Nuna sadaukarwa marar rauni ga masu ruwa da tsaki da manufarmu.
• Ladabi: Aiwatar da tsauraran matakai da bin ƙa'idoji.

Tarihinmu

Asalin Securities and Exchange Commission (SEC) ya koma 1962, lokacin da aka kafa Kwamitin Ba da Shawara kan Fitar da Jari na wucin gadi ƙarƙashin Central Bank of Nigeria (CBN) domin duba da tsara lokacin buƙatun tara jari—don kauce wa cunkoson kayayyaki a kasuwa. Wannan hukuma tana aiki a cikin CBN ba bisa tsarin hukuma na doka ba, tana ba da shawara da sa ido ba tare da cikakken ikon tsara ƙa’idoji ba.

1973: Kafa Capital Issues Commission

Domin amsa faɗaɗar ayyukan tattalin arziki, kuma bisa Nigerian Enterprises Promotion Decree (1972), an kafa Capital Issues Commission bisa dokar soja a Maris 1973, tana karɓar aikin Kwamitin. Kwamitin daraktocinta na mambobi tara—ciki har da Shugaban da CBN ta naɗa da wakilan ma’aikatun tarayya, masana’antu da kuɗi—ya samu ikon hukuma na kula da lokaci, farashi da rabon sabbin takardun jari.

1979–1980: Bayyanar SEC

Kwamitin Bitar Tsarin Kuɗi na Tarayya (1976) ya ba da shawarar ƙara ƙarfafa sa ido kan kasuwar jari ta Najeriya. Saboda haka, Securities and Exchange Commission Decree No. 71 of 1979 ta sauya Capital Issues Commission zuwa SEC ta yau. Muhimman sauye-sauyen da suka fara aiki a 1 Janairu 1980 sun haɗa da:

• Matsayi mai cin gashin kansa: An ware ta daga CBN, ko da yake da farko har yanzu CBN ce ke ba ta kuɗin gudanarwa
• Faɗaɗa kwamitin gudanarwa: Mambobi goma sha biyu, tare da wakilin CBN a matsayin Shugaba da wasu daga Ma'aikatun Kuɗi, Ciniki & Masana'antu, Nigerian Stock Exchange da Nigerian Enterprises Promotion Board, da kuma mutanen da aka zaɓa bisa cancanta
• Faɗaɗa iko: Ikon sa ido, bunƙasa kasuwa, saita farashin fitar da takardun jari da ƙa'idojin rabonsu
• Ma'aikata: Ta fara da ma'aikata 51 (ciki har da bakwai da aka aro daga CBN na shekaru uku)
  

Inganta tsarin dokoki

• 1988: An sake kafa dokar ƙa'idar SEC ta farko a matsayin Decree No. 29 of 1988, domin cike giɓi da ƙarfafa aiwatar da doka.
• 1996–1999: Babban bita da Chief Dennis Odife ya jagoranta ya haifar da Investments and Securities Act No. 45 of 1999, wadda ta soke dokar 1988 kuma ta yi nufin ƙirƙirar kasuwa mai inganci da kuzari.
• 2007: An yi cikakkun gyare-gyare ga ISA (ISA 29 of 2007), wanda ya ƙara ƙarfafa ikon SEC na tsara ƙa’idoji. A yau, SEC tana samun ikonta daga ISA 29 of 2007.
  

Haɗin gwiwar ƙasa da ƙasa

• Yuni 1985: SEC ta Najeriya ta zama mamba a International Organization of Securities Commissions (IOSCO), tare da ɗaukar alƙawarin bin ƙa'idojin sa ido da duniya ta amince da su.
• 2006: Ta samu matsayin mai sanya hannu na Rataye na ‘A’ a ƙarƙashin IOSCO Multilateral Memorandum of Understanding (MMOU), wanda ke ba da damar haɗin gwiwa, musayar bayanai da kwatanta ƙa'idojin kasuwa da kyawawan hanyoyin aiki na duniya.

Falsafar Hukumar

Bisa ginshiƙan manufa, buri da ɗabi'u, SEC tana ci gaba da sadaukar da kai ga:

1. Kare masu zuba jari: Kare masu shiga kasuwa ta hanyar sa ido mai bayyana gaskiya
2. Bunƙasa kasuwa: Ƙarfafa ci gaba, ƙirƙire-ƙirƙire da inganci a kasuwannin jari na Najeriya
3. Aminci da ɗaukar alhaki: Riƙe mafi girman matakan ɗabi'a a duk ayyukanmu
4. Haɗin kai da duniya: Haɗin gwiwa a ƙasa da ƙasa domin dacewa da kyawawan hanyoyin aiki da tallafa wa zuba jari tsakanin ƙasashe

A SEC, ba kawai muna tsara kasuwanni ba; muna kuma tsara makoma. Ka kasance tare da mu a wannan tafiya zuwa tsarin kuɗi mai kuzari da wadata ga Najeriya da ma sauran duniya.