Ka'idojin
Ɗabi'a An wallafa: August 14, 2023

Ka'idar Ɗabi'armu ga Ƙungiyoyin Masu Hannayen Jari da Mambobinsu ginshiƙi ce ta kiyaye ƙa'idojin ɗabi'a a kamfanonin da hannayen jarinsu ke hannun jama'a. Domin bin ta, dole ne ƙungiyoyin su yi rajista bisa ƙa'ida, su kasance da kundin tsarin mulki, kuma su nuna gaskiya ta hanyar asusun kuɗin da aka tantance. Bin dokoki da ƙa'idojin da suka dace yana da matuƙar muhimmanci. A ƙarƙashin wannan ƙa'ida, masu hannayen jari suna da haƙƙin halartar manyan tarurruka, don ba kowa damar shiga. Ana ƙarfafa ƙungiyoyin su tallafa wa kyakkyawan shugabanci kuma su guji kowane irin karkatar da al'amura.

Muhimmin sharadi shi ne mambobin kwamitin tantance asusun kuɗi su kasance da zurfin fahimtar ƙa'idojin lissafin kuɗi. A lura cewa hukumomin kula da harkar suna amincewa ne kawai da ƙungiyoyin da suka cika waɗannan ƙa'idoji.

An tsara Ka'idar Ɗabi'armu ga Hukumomin Kimanta Ƙimar Bashi domin kafa manyan ƙa'idoji a sana'ar kimanta ƙima. Ta ƙunshi jagorori ga dukkan tsarin kimantawa, musamman 'yancin kai, nauyin da ke kan hukumomin da bayyana bayanai. Ana sa ran hukumomin kimanta ƙima su kiyaye 'yancin kansu ta hanyar hana masu nazari su ba hukumomin da ake kimantawa shawarar canza tsarin aikinsu.

Domin tabbatar da kimantawa marar son kai, ya kamata hukumomin su yi amfani da kwamitocin kimantawa masu ilimi kuma su ware kayan aiki da kuɗi domin sa ido na ci gaba. Gaskiya tana da muhimmanci: ƙa'idar ta buƙaci hukumomin su bayyana hanyoyin samun kuɗin shigarsu, su sake nazarin aikin masu nazarin da suka bar aiki, kuma su aiwatar da tsare-tsaren biyan lada marasa son kai. Muhimmin batu shi ne kada hukumar kimantawa ta kimanta mai fitar da takardun jari ko bashi idan akwai alaƙar mallaka tsakaninsu.

Bugu da ƙari, ana ƙarfafa hukumomin su wallafa bayanan ayyukansu na baya, su bambanta nau'ikan kimantawa, su ba da cikakkun bayanai game da ra'ayoyinsu kan cancantar bashi da nazarin asara, kuma su bayyana hanyoyin kimantawarsu a fili. Alƙawarinmu na yin gaskiya ya haɗa da wallafa namu ka'idar ɗabi'a, hanyoyin kimantawa da bayanan ayyukan baya a shafinmu na yanar gizo.

Masu riƙon amana suna taka muhimmiyar rawa wajen kiyaye mutuncin harkokin kuɗi. Ka'idar Ɗabi'armu ga Masu Riƙon Amana ta bayyana nauye-nauye daban-daban, tana jaddada muhimmancin yin aiki bisa takardun da ke jagorantar amanar da kuma bin dokoki. Dole ne masu riƙon amana su yi adalci, su guji nuna son kai, su kasance masu aminci kuma su yi taka-tsantsan da ya dace a ayyukansu.

Kiyaye 'yancin kai da guje wa saɓanin muradu ƙa'idoji ne da ba za a yi sakaci da su ba. Dole ne masu riƙon amana su kare muradun ɓangarorin da abin ya shafa da himma, su riƙa duba manufofin amanar akai-akai, su kiyaye sirri tare da yin sadarwa a bayyane.

Yin aiki cikin gaskiya da kuma don amfanin mahalarta da masu cin gajiyar amana shi ne ginshiƙi. Wannan yana buƙatar amfani da sahihan bayanai da tabbatar da cewa ma'aikata suna da ilimi da ƙwarewar da suka dace. Kare kadarorin amana da sa ido yadda ya kamata kan masu sarrafa asusun kuɗi su ma muhimman abubuwa ne.

Bugu da ƙari, bin ƙa'idojin yanke shawarar zuba jari, guje wa haɗa kuɗaɗe daban-daban wuri ɗaya, bayar da ingantaccen rahoto kan ma'aunin asusun tara kuɗin biyan bashi, sa ido kan ayyuka da jarin da aka zuba, gabatar da sahihan rahotannin matsayin harkokin kuɗi, da tabbatar da rarraba haɗari wajen sarrafa asusun kuɗi duk muhimman sassa ne na wannan ƙa'ida.

Ka'idarmu ta Shugabancin Kamfani ga Kamfanonin da hannayen jarinsu ke hannun jama'a ta shafi muhimmiyar bukatar ƙarfafa sa ido da ɗaukar alhaki a fannin kamfanoni na Najeriya. Bayan wasu manyan durƙushewar kamfanoni da aka danganta da raunin shugabanci, Hukumar Kula da Harkokin Hannayen Jari da Musayar Su ta kafa Kwamitin Ƙasa a watan Satumba 2008, ƙarƙashin jagorancin Mr. M. B. Mahmoud, domin sake duba Ka'idar Shugabancin Kamfani ta 2003. Aikin Kwamitin shi ne gano raunin tsarin da abubuwan da ke hana aiki, ba da shawarar hanyoyin ƙara ƙarfin aiwatarwa da bin ƙa'ida, da daidaita ayyukan shugabancin kamfanoni a Najeriya da mafi kyawun ƙa'idojin ƙasa da ƙasa.

Hukumar gudanarwar SEC ta yi imanin cewa wannan ka'ida da aka gyara za ta kiyaye manyan ƙa'idojin gaskiya, ɗaukar alhaki da kyakkyawar ɗabi'a ba tare da takura kasuwanci da ƙirƙira ba. Ko da yake wannan Ka'ida wajibi ce kawai ga kamfanonin da hannayen jarinsu ke hannun jama'a, Hukumar tana ƙarfafa sauran ƙungiyoyi su ɗauki ƙa'idojinta idan ya dace, domin jagorantar harkokin kamfanoninsu da inganta al'adar kyakkyawan shugabanci a dukkan fannoni.