Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ Ayélujára Ààbò Dátà Tí a tẹ̀ jáde: June 29, 2020

Wo Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ Ayélujára:

ÀWỌN ÌBÉÈRÈ ÌDÁNILẸ́KỌ̀Ọ́ AYÉLUJÁRA ÒFIN ÀÀBÒ DÁTÀ NÀÌJÍRÍÀ: IPA LÓRÍ ỌJÀ OLÚ-OWÓ, TÓ WÁYÉ LÓRÍ ZOOM NÍ ỌJỌ́ ÌṢẸ́GUN, OṢÙ KEJE 7, 2020

S/N	ÀWỌN ÌBÉÈRÈ	ÀWỌN ÌDÁHÙN
1.	Ṣé SEC tàbí NITDA ló ń ṣàkóso DPCOs?	NITDA ló ń ṣàkóso wọn.
2.	Báwo ni CMOs yẹ kí wọ́n dín ìwọlé òṣìṣẹ́ sí dátà oníbàárà kù?	Dín dátà oníbàárà tí gbogbo òṣìṣẹ́ lè rí kù, kí o sì fún òṣìṣẹ́ olóòótọ́ tó ní ẹ̀tọ́ láti mọ̀ ní ìwọlé.
3.	Ṣé CMO nílò ìfọwọ́sí SEC tàbí NITDA fún iṣẹ́ gbígbé dátà kúrò sí ibòmíràn?	NITDA fẹ́ kí a sọ ọ́ nínú ìròyìn àyẹ̀wò, tàbí kí a fi tó wọn létí bí a bá ń lọ sí orílẹ̀-èdè tí kò sí nínú àtòjọ ìyọ̀ǹda.
4.	DPCOs tí NITDA fọwọ́sí ń fẹ́ kí CMOs dín dátà KYC tí wọ́n ń gba kù. Èyí lòdì sí òfin SEC AML/CFT, MLPA àti TPA. Báwo ni CMOs yóò ṣe yanjú ìtakora yìí?	SEC àti NITDA yóò jọ ṣe àtúnyẹ̀wò iye dátà tí a ń gba, kí wọ́n sì pinnu fọ́ọ̀mù tí a ó tún ṣe. Títí di ìgbà náà, CMOs yẹ kí wọ́n tẹ̀lé gbogbo òfin lọwọlọwọ.
5.	Báwo ni dátà oníbàárà tó ti jáde yẹ kí ó pé ní ìpamọ́?	NDPR kò sọ àkókò pàtó, ṣùgbọ́n Ìlànà Ìmúṣẹ rẹ̀ fúnni ní ìtọ́ni. Ohun Èlò Ààbò Dátà Ọjà Olú-owó tí a ń pèsè yóò dáhùn sí èyí.
6.	Báwo ni NITDA ṣe ń yanjú ìrú ààbò dátà, ṣé àkọsílẹ̀ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ sì wà?	Ìlànà NDPR ṣàlàyé bí a ṣe ń tọ́jú ìrú ààbò dátà, ní ìbámu pẹ̀lú ẹ̀tọ́ sí ìgbọ́ ẹjọ́ lọ́nà tó tọ́ tí òfin ìpìlẹ̀ pèsè. Bẹ́ẹ̀ ni, a ti gba ìròyìn ìṣẹ̀lẹ̀.
7.	Òfin NITDA kan ènìyàn gidi nìkan. Ilé-iṣẹ́ ńkọ́?	Òfin ààbò dátà kan ènìyàn gidi. CAMA, Òfin Ìwà Ọ̀daràn Ayélujára 2015, Òfin Òmìnira Ìsọfúnni àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ ń tọ́jú dátà mìíràn.
8.	Ṣé a lè yan Òṣìṣẹ́ Ìbámu Òfin lọwọlọwọ CMO gẹ́gẹ́ bí Òṣìṣẹ́ Ààbò Dátà?	Bẹ́ẹ̀ ni, ṣùgbọ́n a gbọ́dọ̀ wo ìtakora èrè, ìṣiṣẹ́ àti agbára láti pa ìgbẹ́kẹ̀lé aláṣẹ gíga mọ́.
9.	Kí ni ohun tí NITDA nílò tó kéré jù fún yíyan DPO ní CMO?	Ìlànà pèsè fún èyí. CMOs yẹ kí wọ́n wo ẹni tó ní ìpìlẹ̀ òfin tàbí ìmọ̀ ẹ̀rọ ìsọfúnni, tó ní ìfẹ́ àti ọgbọ́n ìbámu òfin.
10.	Ṣé DPOs gbọ́dọ̀ forúkọsílẹ̀ pẹ̀lú NITDA?	Rárá. Ṣùgbọ́n wọ́n lè wà nínú àtòjọ ìmeèlì DPO fún ìmúdójúìwọ̀n iṣẹlẹ̀ àti ìdàgbàsókè NITDA.
11.	Báwo ni ẹni ṣe lè gba ìwé-ẹ̀rí DPO?	Ṣe ẹ̀kọ́ ìwé-ẹ̀rí orílẹ̀-èdè tàbí àgbáyé, bí NDPR, GDPR àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
12.	Ṣé DPO kan lè ṣiṣẹ́ fún àwọn ilé-iṣẹ́ ẹgbẹ́ kan náà?	Bẹ́ẹ̀ ni.
13.	Kí ni ipa àìdé àkókò àyẹ̀wò ààbò dátà?	Ó jẹ́ ìrúfin NDPR. Àìfi ìròyìn sílẹ̀ tún ń yọ ilé-iṣẹ́ kúrò nínú àtòjọ ilé-iṣẹ́ tó tẹ̀lé NDPR fún ọdún náà.
14.	Ta ni ó yẹ láti ṣe Àyẹ̀wò Ìbámu Ààbò Dátà?	Àjọ Ìbámu Ààbò Dátà.
15.	Ṣé NITDA yóò dá sí owó gíga tí DPCOs ń gba?	SEC lè dá sí i, ṣùgbọ́n ọjà ìdíje ni. Ẹni tó ní ìwé-àṣẹ 70 ló wà lọwọlọwọ.
16.	Ṣé ó jẹ́ dandan láti lo DPCO bí àjọ bá ní amòye tó ní ìwé-ẹ̀rí ètò ààbò dátà?	Bẹ́ẹ̀ ni. DPCO gbọ́dọ̀ jẹ́rìí ìròyìn àyẹ̀wò ṣáájú fífi sílẹ̀ lọ́dọ̀ NITDA.
17.	Ṣé gbogbo àjọ gbọ́dọ̀ fi ìròyìn àyẹ̀wò sílẹ̀ lọ́dọ̀ NITDA láìka iye dátà tí wọ́n ń ṣiṣẹ́ lé lórí sí?	Àjọ tó ń ṣiṣẹ́ lórí dátà ẹni tó ju 2,000 lọ ní ọdún nìkan ló gbọ́dọ̀ fi ìròyìn sílẹ̀.
18.	Ṣé CMO tó ní dátà ènìyàn tó ju 2000 ṣùgbọ́n tó ṣiṣẹ́ lórí ẹni tó kéré ju 1000 ní ọdún gbọ́dọ̀ ṣe àyẹ̀wò?	Bẹ́ẹ̀ ni. “Ìfipamọ́” jẹ́ ṣíṣiṣẹ́ lórí dátà gẹ́gẹ́ bí NDPR Abala 1.3.
19.	Báwo ni CMOs yẹ kí wọ́n túmọ̀ “ṣíṣiṣẹ́ lórí dátà” ní abala 3.1.6? Ṣé gbogbo dátà oníbàárà tàbí apá tó ṣe ìdúnàádúrà ní àkókò náà?	NDPR túmọ̀ ṣíṣiṣẹ́ lórí dátà sí iṣẹ́ kan tàbí àkójọpọ̀ iṣẹ́ lórí dátà ẹni, nípa ẹ̀rọ tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́: kíkó jọ, àkọsílẹ̀, ìṣètò, ìfipamọ́, àtúnṣe, gbígbà padà, ìwádìí, lílò, ìṣípáyá nípa fífiránṣẹ́, ìtànká tàbí fífi sílẹ̀, ìṣọ̀kan, àpapọ̀, ìdènà, píparẹ́ tàbí ìparun.
20.	Ìgbésẹ̀ pàtó wo ni a gbọ́dọ̀ gbé fún ìbámu òfin?	Ṣe àtúnyẹ̀wò òfin àti ìlànà rẹ̀, kí o sì gba DPCO fún ìtọ́ni.
21.	Òfin tẹnumọ́ kíkó dátà jọ àti ṣíṣiṣẹ́ lórí rẹ̀, ṣùgbọ́n kò tó lórí ìpamọ́ pípẹ́. Kí nìdí?	Ìpamọ́ dátà wà lábẹ́ oríṣiríṣi òfin àti ìtọ́ni ẹ̀ka. NDPR kò fẹ́ rọ́pò ìlànà tó ti ń ṣiṣẹ́; ó ń kún àlàfo ní ìbámu pẹ̀lú òfin tó wà.
22.	Bí NITDA bá kọ sí ibi rẹ̀ pé “wọlé túmọ̀ sí pé o yọ̀ǹda lílo dátà rẹ”, ṣé ó jẹ́ ìdí tí a fi lè gba dátà ẹni?	Bẹ́ẹ̀ ni. Ète rẹ̀ ni gbígba ìyọ̀ǹda. Nítorí a ń lo CCTV àti ìmọ̀ ẹ̀rọ tó ń ṣiṣẹ́ lórí dátà ẹni fúnra rẹ̀, ìyọ̀ǹda ṣe pàtàkì fún irú iṣẹ́ bẹ́ẹ̀.
23.	Kí ni ààlà ìbámu ààbò dátà fún CMO déédéé? Ṣé ojúṣe ààbò náà kan oníbàárà tí a ti gbà sílẹ̀, tó sì wà nínú ètò tàbí àkọsílẹ̀ CMO nìkan?	Ó tún kan ẹni tó ṣàbẹ̀wò sí ojúlé, ọ́fíìsì àti ìpàdé rẹ, tí o ń gba dátà wọn fún ìṣòwò. Kò mọ sí àwọn wọ̀nyí nìkan.
24.	Ṣé NDPR kan Ilé Iṣẹ́ Ìjọba, Ìpínlẹ̀, Ìjọba Ìbílẹ̀ àti Àjọ Ìjọba?	Bẹ́ẹ̀ ni.
25.	Ṣé NDPR tún kan olùdókòwò àkójọpọ̀ tí kò gbé ní orílẹ̀-èdè, ṣé wọ́n sì lè béèrè ìmúṣẹ rẹ̀?	Bẹ́ẹ̀ ni. Bí ISA àti NIPC bá kà wọ́n sí olùdókòwò, wọ́n tún lẹ́tọ̀ọ́ sí àǹfààní òfin ààbò dátà Nàìjíríà.
26.	Ìfẹ́ tó bófin mu jẹ́ ìpìlẹ̀ òfin tó rọrùn jù fún ọ̀pọ̀ olùṣàkóso dátà. Lábẹ́ GDPR, àjọ ìjọba kò lè gbára lé e láti mú ṣíṣiṣẹ́ lórí dátà nígbà ojúṣe wọn bófin mu, àyàfi tí wọ́n bá pa àkọsílẹ̀ àyẹ̀wò wọn mọ́. Ṣé NDPR gba ẹ̀tọ́ láti tako ṣíṣiṣẹ́ lórí dátà tó dá lórí ìfẹ́ tó bófin mu bí ìdí tó lágbára bá wà?	NDPR fẹ́ kí ṣíṣiṣẹ́ lórí dátà bófin mu, ṣùgbọ́n kò fi ìfẹ́ tó bófin mu ti olùṣàkóso hàn gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀ òfin ní kedere. Lábẹ́ GDPR, ìfẹ́ náà lè dá lórí ọ̀kan nínú ìdí 3: dídènà jìbìtì, ààbò ìsọfúnni àti ìwádìí tàbí ìdènà ìwà ọ̀daràn tàbí ewu. Kì í ṣe ìyọ̀ǹda fún olùṣàkóso dátà láti ṣe ohunkóhun.
27.	Ṣé òfin gba kíkó dátà ẹni tó ní àṣírí gíga jọ?	Bẹ́ẹ̀ ni.
28.	Báwo ni NITDA ṣe ń yanjú ìrú ààbò dátà nígbà tí a bá fi ohun èlò/sẹ́fà sí ìkùukùu, ní ilé dátà agbègbè tí kò tẹ̀lé EU-GDPR tàbí NDPR ní kíkún?	Òfin yóò ṣiṣẹ́. A ó di alábàáṣiṣẹ́ ìwà ọ̀daràn abẹ́lé mú títí ìlànà òfin àgbáyé yóò fi parí.
29.	Ṣé fífi dátà sínú ìkùukùu ní òde Nàìjíríà túmọ̀ sí gbígbé dátà lọ sí agbègbè òfin òkèèrè?	Bẹ́ẹ̀ ni. Òfin mọ èyí, ó sì pèsè àyè tó yẹ kí iṣẹ́ ìkùukùu má bà a dúró.
30.	Ṣé SMS ìpolówó tí a kò béèrè látọ̀dọ̀ olùṣiṣẹ́ fóònù jẹ́ ìrúfin NDPR?	Bẹ́ẹ̀ ni. Ṣùgbọ́n rí i pé o kò tíì fi ìyọ̀ǹda rẹ hàn ní àkókò èyíkéyìí.
31.	Níbo ni a lè rí ìtọ́sọ́nà NDPR?	Lọ sí www.nitda.gov.ng kí o sì wo ẹ̀ka òfin.
32.	Ṣé NITDA yóò dá àkọsílẹ̀ bí ICO sílẹ̀ fún àwọn àjọ tó ṣe àyẹ̀wò? Èyí yóò ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìdánilójú ìbámu ṣáájú pípín dátà.	Bẹ́ẹ̀ ni. A ó tẹ̀ ẹ́ jáde nígbà tó bá fi máa di Oṣù Kẹjọ 2020.
33.	Ṣé NITDA ń ṣàkóso olùṣiṣẹ́ lórí dátà? Báwo ni CMO ṣe lè mọ̀ pé ẹni tí ó ń lò ní àkọsílẹ̀ ṣíṣiṣẹ́ àti ààbò tó dára?	Bẹ́ẹ̀ ni. Béèrè ipò ìbámu òfin rẹ̀.
34.	Ní ìfúnni ìwé ẹ̀rí ìdókòwò, bí ìwé gbèsè tàbí ìpín, ṣé a ń ṣe àyẹ̀wò ipa ààbò dátà lórí CMO tàbí olùfẹ́ rírà?	Lórí olùfúnni, CMOs tí wọ́n kópa nínú ìfúnni àti apá dátà pàtàkì mìíràn nínú ìfúnni.
35.	Ṣé CMO nílò ìyọ̀ǹda oníbàárà fún lílo ọgbọ́n àtọwọ́dá inú ilé láti ṣe àyẹ̀wò àti àkọsílẹ̀ àwọn àbùdá oníbàárà àti sọ àìní rẹ̀ tẹ́lẹ̀?	Bẹ́ẹ̀ ni. Ìyọ̀ǹda nìkan ni ìpìlẹ̀ tí a gbà fún ṣíṣe àyẹ̀wò àti àkọsílẹ̀ àwọn àbùdá ẹni láìfọwọ́ṣe nípasẹ̀ ẹ̀rọ.
36.	Bí CMO bá lo aṣojú láti ta ohun èlò rẹ̀, ṣé aṣojú náà yóò gba àyẹ̀wò nítorí ó ń rí dátà oníbàárà?	CMO yẹ kí ó ṣe Àdéhùn Ṣíṣiṣẹ́ lórí Dátà láti rí i pé aṣojú tẹ̀lé NDPR. CMO tún lè jẹ́ onídùúró fún ìrúfin aṣojú.
37.	Báwo ni orílẹ̀-èdè ṣe lè so àdírẹ́sì IP pọ̀ mọ́ orísun rẹ̀ láìléwu fún ìtọpinpin àti àkọsílẹ̀ àyẹ̀wò?	Ìmọ̀ ẹ̀rọ náà wà, ó sì ń dàgbà.
38.	Ṣé NITDA lè pèsè àwòṣe/ìlànà fún ìròyìn àyẹ̀wò ìbámu dátà tí ẹni lábẹ́ NDPR yóò fi sílẹ̀?	BẸ́Ẹ̀ NI. A ti pèsè rẹ̀ nínú Ìlànà.
39.	Báwo ni CMOs yóò ṣe fi ìròyìn àyẹ̀wò sílẹ̀?	Nípasẹ̀ DPCO.
40.	Ṣé NITDA yóò pèsè àtìlẹ́yìn ìmọ̀ ẹ̀rọ ààbò dátà fún CMOs kí ìtọ́jú dátà lè dọ́gba?	A ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú olùṣàkóso ẹ̀ka bí SEC, a sì retí pé CMOs yóò gba DPCOs fún àtìlẹ́yìn ìmúṣẹ.
41.	Níbo ni a lè rí àtòjọ DPCOs tí a fọwọ́sí?	https://nitda.gov.ng/wp-content/uploads/2020/06/DPCO-LIST-V4.418.6.20.pdf
42.	Kí ni NITDA ń ṣe láti dènà gbogbo ìkọlù àti olè ayélujára?	Ìmọ̀ràn, ìpolongo ìmọ̀, pípín ìsọfúnni pẹ̀lú àwọn tí ọ̀rọ̀ náà kàn ní ẹ̀ka ìjọba àti aládàáni àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
43.	Ṣé agbanisíṣẹ́ jẹ́ onídùúró fún fífi dátà oníbàárà hàn láìláṣẹ láti ọ̀dọ̀ òṣìṣẹ́?	Bẹ́ẹ̀ ni.
44.	Ṣé NITDA ní ètò láti gbé dídín dátà sí iye tó pọndandan ga?	A ti ń ṣe bẹ́ẹ̀.
45.	Bí CMO bá ń fún oníbàárà ẹgbẹ́ nìkan ní ìmọ̀ràn, tó sì gbára lé wọn àti ètò àṣírí àti ààbò ẹgbẹ́, ṣé ó tún gbọ́dọ̀ ṣe àyẹ̀wò tirẹ̀ bí ẹgbẹ́ bá ti ṣe é? Ẹgbẹ́ àti CMO ní orúkọ ilé-iṣẹ́ ọ̀tọ̀.	Bí ìròyìn ẹgbẹ́ bá ṣàlàyé gbogbo iṣẹ́ dátà ilé-iṣẹ́ ọmọ àti ìbáṣepọ̀ wọn ní kíkún, BẸ́Ẹ̀ NI. Bí kò bá rí bẹ́ẹ̀, ó dára kí ilé-iṣẹ́ ọmọ ṣe àyẹ̀wò tirẹ̀. A ṣì ń ṣe ìwádìí ipò yìí; àjọ yóò pinnu níkẹyìn lẹ́yìn ìfọ̀rọ̀wérọ̀ pẹ̀lú àwọn tí ọ̀rọ̀ náà kàn tó yẹ.
46.	Ṣé NITDA ń bá olùṣiṣẹ́ GSM sọ̀rọ̀ fún ààbò dátà ẹni tí wọ́n ní?	Bẹ́ẹ̀ ni.
47.	Kí ni ipò àbá ìlànà ìmúṣẹ? Nígbà wo ni yóò bẹ̀rẹ̀?	Nígbà tí Mínísítà Ìbánisọ̀rọ̀ àti Ọrọ̀ Ajé Ẹ̀rọ bá fọwọ́sí i.
48.	Ṣé a lè lo dátà ẹni/àjọ láti tọpinpin olùkópa jìbìtì fún ìjìyà?	Bẹ́ẹ̀ ni, lórí ìfẹ́ gbogbo ènìyàn àti òfin.
49.	Nípa NDPR Abala 3.1(7c) lórí ète pàtó, ìgbésẹ̀ wo ni NITDA ti gbé láti dènà fífi ìsọfúnni tí a gba fún ète kan ṣe òmíràn?	NITDA ti ṣe òfin, a ń dá ìmọ̀ sílẹ̀, pèsè àtìlẹ́yìn àti ṣiṣẹ́ lórí ìmúṣẹ. A nílò gbogbo àwọn tí ọ̀rọ̀ náà kàn láti kópa nínú èyí, nítorí ọ̀ràn náà kan bí olùdókòwò àti àwọn míì ṣe ń wo ọrọ̀ ajé àti àwùjọ wa, kì í ṣe NITDA nìkan.
50.	Ṣé ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pípín dátà káàkiri Ìṣọ̀kan Áfíríkà nílò ìyọ̀ǹda ẹni tó ní dátà?	Bẹ́ẹ̀ ni, gẹ́gẹ́ bí Àdéhùn Malabo.
51.	Bí CMO bá ti ṣe ìṣọ́ra ààbò ayélujára àti agbára inú tó yẹ, ṣùgbọ́n a ṣì kọlù ú, a sì jí dátà oníbàárà, ṣé a ó dá a láre tàbí ó jẹ́ ẹ̀sùn tí ojúṣe òfin rẹ̀ kò nílò ẹ̀rí àìbìkítà?	Rírú ààbò dátà jẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ tí ojúṣe òfin rẹ̀ kò nílò ẹ̀rí àìbìkítà, ṣùgbọ́n àwọn àjọ ìṣàkóso àti ilé ẹjọ́ yóò wo ìgbésẹ̀ ilé-iṣẹ́ nígbà yíyan ìjìyà.
52.	Ṣé ẹni kọọkan lè jẹ́ Olùṣàkóso Dátà?	Bẹ́ẹ̀ ni, pàápàá bí iṣẹ́ dátà bá jẹ́ fún ète ìṣòwò.